Przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości

1. Wywieranie wpływu na czynności sądu (Art. 232 k.k.)

Jest to przestępstwo analogiczne do wywierania wpływu na organ administracji (art. 224 k.k.), jednak dotyczy organów sądowych.

Różnica: Art. 232 k.k. dotyczy czynności urzędowych sądu, a nie administracji, co wiąże się z wyższym zagrożeniem karnym.
Znamiona:
Stosowanie przemocy lub groźby bezprawnej.
Cel: zmuszenie sędziego do korzystnego rozstrzygnięcia lub np. uniemożliwienie prowadzenia rozprawy przemocą.
Typ kwalifikowany (Art. 232 § 2 k.k.): Wywieranie wpływu na Międzynarodowy Trybunał.

2. Fałszywe zeznania i opinie (Art. 233 k.k.)

Znamiona przestępstwa

Strona przedmiotowa: Zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy.
Forma: Wypowiedź ustna lub pisemna (np. wypełnienie druku z uprzedzeniem o odpowiedzialności).
Warunki karalności:
Działanie w ramach postępowania sądowego lub innego prowadzonego na podstawie ustawy.
Ustawa musi upoważniać organ do przyjmowania zeznań pod rygorem odpowiedzialności karnej.
Warunkiem koniecznym (od strony formalnej) jest uprzedzenie zeznającego o odpowiedzialności karnej lub odebranie przyrzeczenia.
Charakter: Przestępstwo formalne (bezskutkowe) – dokonuje się w momencie złożenia zeznań, niezależnie od tego, czy wpłynęły one na wyrok.
Strona podmiotowa: Umyślność (zamiar bezpośredni lub ewentualny – sprawca wie, że kłamie, lub godzi się na to).

Wyłączenia i podmioty

Oskarżony: Nie może popełnić tego przestępstwa, ponieważ składa wyjaśnienia, a nie zeznania, i nie ma prawnego obowiązku mówienia prawdy (prawo do obrony).
Biegły, rzeczoznawca, tłumacz (Art. 233 § 4 k.k.): Odpowiadają za przedstawienie fałszywej opinii, ekspertyzy lub tłumaczenia.
Mogą odpowiadać nieumyślnie (art. 233 § 4a k.k.), jeśli narażają na istotną szkodę interes publiczny.

Nadzwyczajne złagodzenie i klauzula niekaralności

Typ uprzywilejowany: Łagodniejsza kara, jeśli sprawca składa fałszywe zeznania z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym.
Niekaralność: Jeśli sprawca nie wiedział o prawie do odmowy zeznań lub odpowiedzi na pytanie.
Czynny żal (Art. 233 § 5 k.k.): Sąd może odstąpić od wymierzenia kary, jeśli:
Fałszywe zeznanie nie miało wpływu na rozstrzygnięcie.
Sprawca dobrowolnie sprostuje zeznanie przed nieprawomocnym wyrokiem.

3. Fałszywe oskarżenie i zawiadomienie

Tabela porównawcza przestępstw z art. 234 i 238 k.k.:

Cecha	Fałszywe oskarżenie (Art. 234 k.k.)	Zawiadomienie o niepopełnionym przestępstwie (Art. 238 k.k.)
Przedmiot	Oskarżenie konkretnej osoby o przestępstwo, wykroczenie lub przewinienie dyscyplinarne.	Zawiadomienie o zdarzeniu, które nie miało miejsca (bez wskazywania sprawcy).
Szkodliwość	Skierowanie ścigania przeciwko niewinnej osobie.	Wywołanie niepotrzebnych czynności organów ścigania.
Organ	Przed organem powołanym do ścigania lub orzekania.	Organ powołany do ścigania.
Zamiar	Wystarczy zamiar ewentualny (godzenie się na to, że oskarżenie jest fałszywe).	Tylko zamiar bezpośredni (sprawca musi wiedzieć, że przestępstwa nie popełniono).

Uwaga: Dla bytu przestępstwa z art. 238 k.k. nie jest konieczne podjęcie czynności przez organy, samo zawiadomienie wypełnia znamiona.

4. Manipulacja dowodami

Tworzenie fałszywych dowodów (Art. 235 k.k.)

Cel: Skierowanie ścigania przeciwko określonej osobie (niezależnie czy jest ona winna, czy nie).
Sposób działania: Tworzenie fałszywych dowodów lub inne "podstępne zabiegi" (np. podrzucenie przedmiotu, fałszywe odciski palców, wysłanie kogoś na miejsce przestępstwa pod obserwacją policji).
Strona podmiotowa: Tylko zamiar bezpośredni (ze względu na znamię "podstępne", które nie godzi się z zamiarem ewentualnym).

Zatajenie dowodów niewinności (Art. 236 k.k.)

Znamiona: Zatajenie dowodów niewinności osoby podejrzanej (zaniechanie ujawnienia lub aktywne ukrycie, np. dowodu rzeczowego).
Wyłączenie odpowiedzialności: Nie podlega karze ten, kto działa z obawy przed odpowiedzialnością karną własną lub najbliższych (np. rzeczywisty sprawca nie musi dostarczać dowodów niewinności innej osoby, jeśli to obciążyłoby jego).
Adwokaci: Nie mają obowiązku ujawniania dowodów niewinności innej osoby, jeśli skierowałoby to postępowanie przeciwko ich klientowi.

5. Poplecznictwo (Art. 239 k.k.)

Definicja: Utrudnianie lub udaremnianie postępowania karnego poprzez udzielenie pomocy sprawcy przestępstwa w uniknięciu odpowiedzialności.
Przykłady: Ukrywanie sprawcy, zacieranie śladów, odbywanie kary za skazanego.
Charakter: Przestępstwo materialne (skutkowe) – musi nastąpić skutek w postaci utrudnienia postępowania.
Strona podmiotowa: Zamiar bezpośredni lub ewentualny (np. godzenie się na to, że ukrywana osoba ucieka przed policją). Nie ma poplecznictwa nieumyślnego.

6. Obowiązek zawiadomienia o przestępstwie (Art. 240 k.k.)

W polskim prawie karnym nie ma powszechnego prawnego obowiązku zawiadamiania o każdym przestępstwie (istnieje tylko obowiązek społeczny).

Wyjątek – Art. 240 k.k.:

Istnieje prawny obowiązek niezwłocznego zawiadomienia organów ścigania, ale dotyczy on wyłącznie katalogu najcięższych przestępstw (karalne przygotowanie, usiłowanie lub dokonanie).

Katalog przestępstw (przykłady):
Ludobójstwo, zbrodnie wojenne.
Zamach stanu, szpiegostwo.
Zabójstwo (i zlecenie zabójstwa).
Spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.
Porwanie samolotu/statku.
Zgwałcenie kwalifikowane, wykorzystanie seksualne osoby bezradnej.
Warunek: Wiadomość o przestępstwie musi być wiarygodna.
Wyłączenia karalności:
Obawa przed odpowiedzialnością karną grożącą zgłaszającemu lub jego najbliższym.
Ofiara przestępstwa (pokrzywdzony) nie ma obowiązku donoszenia.
Działanie zapobiegające popełnieniu przestępstwa.
Przekonanie, że organy już wiedzą.
Tajemnica zawodowa:
Obowiązek z art. 240 k.k. uchyla tajemnicę lekarską i dziennikarską.
Nie uchyla tajemnicy adwokackiej (w związku z pomocą prawną) ani tajemnicy spowiedzi.

prawo_karne_w #sem03 #wyklad #prawo_karne